• 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9

Bản Giao Hưởng là gì?

Richard Bratby
5/7/2018

Richard Bratby bắt đầu một loạt bài viết mới phác thảo một định nghĩa và tóm tắt lịch sử của các thể loại âm nhạc khác nhau.


Phần mở đầu của bản giao hưởng số 5 của Beethoven (1808) là một trong những giây phút nổi tiếng nhất trong lịch sử âm nhạc.

“Một tác phẩm viết cho dàn nhạc qui mô lớn, thường với bốn chương (movement), trong đó ít nhất một chương được viết theo thể sonata[1].” Sách giáo khoa của tôi đã đinh ninh rằng định nghĩa của một bản giao hưởng rõ ràng là vậy. Như thế thì cũng là tạm ổn cho một cuốn sách giáo khoa. Nhưng ngay sau khi tôi bắt đầu khám phá xa hơn – và không phải tất cả những nhà sưu tập dĩa nhạc, theo định nghĩa, là những nhà thám hiểm sao? – tôi thấy symphony số 5 của Sibelius chỉ có ba chương thì mới nhận ra rằng “tạm ổn” đã không thật là ổn lắm. Thôi thì hãy mở cuốn từ điển ra để coi những định nghĩa xem sao. Sinfonia (trong tiếng Ý) có nghĩa là ‘cùng vang lên một lúc’, và trong những vở opera thuở sơ khai như L’Orfeo của Monteverdi (1697) chẳng hạn, đó là phần gian tấu của khí nhạc hoặc phần báo trước một bi kịch. (Hầu hết chúng ta đều quen thuộc với ‘Pastoral Symphony’ trong Messiah của Handel, và cho mãi đến năm 1871 Verdi vẫn còn diễn tả bài overture – sau này ông bỏ và thay thế bằng một đoạn Prelude ngắn – cho vở Aida như một sinfonia.)

Đọc tiếp ...

Nghe Mai Khôi hát ở Melbourne

Mai Khôi - Melbourne 23/5/2015

Mai Khôi – Melbourne 23/5/2015

Tôi nghe Mai Khôi hát lần đầu qua cái CD Căn Nhà Nhỏ của ông bạn Mai Xuân Vỹ. Và nghe Vỹ nhắc đến tên cô thường xuyên qua những lần trò chuyện cho nên nghe thấy cái tên cô rất quen. Nhưng tôi không biết nhiều gì về Mai Khôi, tìm trên wiki cũng không thấy tên cô. Vài ba năm về thăm nhà vài ngày thì cũng không gặp dịp để nghe cô hát live. Lâu lâu rảnh vô youtube để nghe cô hát cho biết, trên TV, trong phòng trà … Giờ nghe cô xuống Melbourne hát thấy vui trong bụng. Nhất là, bạn biết đó, ở Melbourne không được đâu như ở Sài Gòn, tối nào muốn đi nghe nghe nhạc thính phòng thì chỉ cần thay quần áo là đi!

Đọc tiếp ...

Nghe lại CD “Rời Nhau” nhớ cô Thái Thảo

Bữa nay long weekend – ngày thứ Hai 10.3.2014 này dân Úc nghỉ lễ Lao Động – lui cui dọn dẹp cái phòng làm việc bề bộn chợt thấy một cái CD cũ là lạ nằm trong góc tủ. Lấy ra coi thì là CD Rời Nhau của cô Thái Thảo do Duy Cường hòa âm, Dream Studio làm năm 1993. Mèn đéc ơi, mới đây mà đã 21 năm!

Rời Nhau – Thái Thảo

Đọc tiếp ...

O Mio Babbino Caro – Tía Ơi!

O mio babbino caro” (tạm dịch là “Cha kính yêu của con ơi“) là một aria cho giọng soprano từ vở opera Gianni Schicchi (1918) của Giacomo Puccini, lời của Giovacchino Forzano. Bài này do vai Lauretta ca khi sự xung đột giữa cha cô là Schicchi và gia đình người yêu của cô là Rinuccio đã đến mức dữ dội và đe dọa đến tình yêu của hai người. Bài aria biểu lộ ca từ đơn giản và tình yêu chân chính, trái ngược với cái không khí đạo đức giả, ganh tị, hai mặt và thù ghét của thời trung cổ ở Florence trong vỡ opera hài duy nhất của Puccini. Đây cũng là aria duy nhất trong vở opera mà ca sĩ có thể hát riêng như một bài hát[1].


Florence Easton hát vai Lauretta trong lần công diễn đầu tiên của vỡ Gianni Schicchi, 14.12.1918

Đọc tiếp ...

Ngọc Ngà Châu Báu Của Trái Tim

Tôi thích tiếng đàn vĩ cầm. Có thể vì nó gợi nhớ lại những ngày thơ ấu, cuối ngày sau giờ làm việc ông già thường hay đem cây đàn vĩ cầm của ổng ra kéo ỉ ôi mấy bài nhạc tiền chiến. Có thể vì tiếng đàn đem âm nhạc len lỏi vào trong tâm hồn và cảm nghĩ của mình một cách sâu sắc mà những nhạc cụ khác hay ngay cả giọng ca của mấy diva cũng không làm được. Khi mới bắt đầu học nghe nhạc classic, tôi lựa nhạc vĩ cầm để nghe trước, và khi được nghe mấy cái concerto nổi tiếng thì thích liền. Hơn hai chục năm qua, mấy concert to viết cho vĩ cầm và dàn nhạc giao hưởng của Beethoven, Brahms, Mendelssohn, Tchaikovski, Bruch, Elgar, Sibelius … nghe đi nghe lại hoài không chán. Giờ có thêm youtube, lâu lâu lại lên coi để thấy cận cảnh những ngón tay phù thủy của các danh thủ nhảy múa trên phím đàn! Bài này dịch từ một phần của trang Wiki, tôi bỏ qua những phần nói về kỷ thuật vĩ cầm và nhạc thuật vì tự thấy mình không đủ trình độ để dịch. Trong bài hai từ “vĩ cầm “và violin được dùng lẫn lộn, và “violin concerto” thường dùng để thay thế cho “concerto viết cho đàn vĩ cầm và dàn nhạc giao hưởng”. Có gì sai sót xin các bạn chỉ giáo – NSH.

Bản concerto cho vĩ cầm và dàn nhạc giao hưởng cung E thứ, Op. 64 của Felix Mendelssohn là tác phẩm lớn sau cùng ông viết cho dàn nhạc giao hưởng. Tác phẩm này là một phần quan trọng trong danh sách biểu diễn của những tác phẩm viết cho vĩ cầm và là một trong những concerto cho vĩ cầm được biểu diễn nhiều nhất từ xưa đến nay [1][2][]3]. Trung bình mỗi lần biểu diễn bản concerto này kéo dài gần nửa tiếng đồng hồ.


Janine Jansen với dàn nhạc giao hưởng BBC Symphony Orchestra.

 

Đọc tiếp ...

Những Cô Ca Sĩ “Thần Tượng” Thuở Đầu Đời

Tuần qua dọn dẹp mấy trang web, tình cờ nghe lại một chương trình phát thanh về nhạc VN trước 1975 của Hoài Nam. Ông Hoài Nam kể chuyện bài hát Thiên Thai ông nghe hồi còn nhỏ. Nghe thấy cảm động quá xá, vì đại khái giống như ông, tôi cũng có chút kỉ niệm nho nhỏ với bài này, dù rằng không dữ dội như ông vậy.

Hoài Nam – 70 Năm Trong Tân Nhạc Việt Nam – Chương trình 18: Hoàng Trọng
(nói về bài Thiên Thai từ 2:08 tới 2:38)

Số là hồi đó, không nhớ rõ năm nào nhưng chắc cỡ giữa thập niên 60, ông già mua về một cái máy hát băng nhạc, loại băng từ cuộn nào cuộn nấy to như dĩa cơm sườn. Nhạc thì ra mấy tiệm thu băng, ít khi mua cả cuộn băng gốc (tôi đoán là vì mắc) mà thường đọc qua danh sách của những cuộn băng, lựa bài nào muốn thu thì viết tên ra thành một danh sách. Xong tiệm sẽ thu cho, vài bữa sau ra lấy. Đại khái kiểu giống như giờ mình làm playlist trên youtube, hay trên mấy trang web cho nghe nhạc chùa vậy!

Đọc tiếp ...

1954-1975

Âm Nhạc: Phạm Duy
Trình bày: Khánh Ly

Van Cliburn – Tay Dương Cầm Huyền Thoại

FORT WORTH, Texas – Hôm Chủ Nhật, pianist huyền thoại Van Cliburn được tưởng nhớ như là một nghệ sĩ thiên tài, người vượt lên trên những ranh giới của chính trị và nghệ thuật, làm giảm căng thẳng trong thời kì chiến tranh lạnh và giới thiệu nhạc cổ điển tới hàng triệu người.

Khoảng chừng 1.400 người tới dự lễ tưởng niệm Cliburn qua đời hôm thứ Tư 27.2.2013  thọ 78 tuổi vì bệnh ung thư xương. Khi bắt đầu buổi lễ dàn nhạc giao hưởng Fort Worth Symphony Orchestra biểu diễn cùng với một dàn đồng ca trong khi quan tài phủ đầy hoa của ông được chuyển vô trong nhà thờ.

Đọc tiếp ...

Từ đây người biết thương người ?

Cuối năm 2012 nhận được một món quà đặc biệt từ cô ca sĩ thần tượng Nguyên Thảo, bài “Mùa Xuân Đầu Tiên” của Văn Cao do cô trình bày theo kiểu jazz. Mấy ngày liền, ra đường thì tôi để iPhone lập đi lập lại, về nhà thì để iTunes lập lại lập đi mỗi một bài này. Bài nhạc không được nghe nhiều so với những tuyệt tác của Văn Cao viết trước 1954, nhưng sao nghe cô Nguyên Thảo ca vẫn thấy có điều gì đó thu hút mình nghe lại một lần nữa, một lần nữa …

Nguyên Thảo

Đọc tiếp ...

Vài dòng về một album nhạc cũ

Nguyên Thảo hạ san xuống Sài Gòn năm 2003. Một cách chính thức thì album đầu tay của Nguyên Thảo là Suối & Cỏ do Dương Thụ biên tập và Anh Quân thu (phòng thu Anh Em), làm năm 2006. Tôi đôi khi thắc mắc là trong khoảng thời gian 3 năm ở Sài gòn trước khi có Suối & Cỏ thì cô có thu thanh gì không, giọng cô hồi đó hát ra sao …

Như Nguyên Thảo có lần than thở trong một cuộc phỏng vấn, đại khái là trong giai đoạn hàn vi này cô có hát mướn cho nhiều nhạc sĩ amateur, nửa mùa, tay ngang, họ thu CD để làm kỉ niệm đời, tặng ba má, vợ con vân vân .. Nhưng dĩ nhiên là sau cùng những tác phẩm này cũng tìm đường xuất hiện trên youtube hay các trang nhạc mạng. Thôi kệ, còn đỡ hơn là mấy tài tử nổi tiếng Hollywood hay Hongkong coi lại mấy phim porno mình đóng hồi mới bắt đầu khởi nghiệp!

Đọc tiếp ...

Thay Đổi Cỡ Chữ

Chuyên mục

Lưu trữ

Số trang đọc

3,476
Scroll Up