Bài này sưu tầm những câu ca dao tục ngữ có địa danh ở tỉnh Bình Định. Ca dao tục ngữ được sắp xếp theo thứ tự địa danh. Trong trường hợp có nhiều địa danh thì tên đầu tiên được dùng.

Ca dao tục ngữ trong bài này phần lớn là trích từ:
Địa Danh Việt Nam trong Tục Ngữ Ca Dao; Vũ Quang Dũng; NXB Từ Điển Bách Khoa, 2007

Cuốn sách này lại dẫn từ :
Ca Dao Bình Định; Huỳnh Tiếp, Nguyễn Co, Nguyễn Danh Phương sưu tầm và biên soạn; Sở VHTT Bình Định, 1993

Nếu các bạn nào biết thêm thì xin dùng phần Lời Bàn để bổ túc. Xin cám ơn trước

***

Thật như lời nói thuở xưa
Nam thanh nữ tú đã vừa con ngươi
Gặp nhau chưa nói đã cười
Kìa là An Dũ thật nơi Lò Chè

***

An khê nổi tiếng Hòn Bình
Ngày xưa Nguyễn Huệ ẩn binh chốn này

***

Ôm đàn gảy khúc cầu hoàng
Thiếp xin gõ nhịp để chàng lựa dây
Bao giờ rừng An Lão hết cây
Sông Lại Giang hết nước em đây mới hết tình

Đường lên An Lão cheo leo
Thương em anh mới băng đèo tới đây

***

Thuốc An Lương huơng thơm khói nhẹ
Chè Hòa Hội nước đậm mùi thơm
Em về mua vải chợ Gồm
Gò Găng mua nón, phiên Chàm anh vô

***

Lụa đậu ba An Ngãi
Xoài tượng chín Hưng Long
Anh về Bồ Địch, Giếng Vuông
Chiếu che bốn vách còn buồn nỗi chi

***

An Nhơn có núi Mò O
Có chùa Thập Tháp, có đò Trường Thi

An Nhơn thắng cảnh nhiều nơ
Có chùa Ông Đá nơi này Phương Danh
Nhạ về Cân, Cỏ nhạn Ơi
Nhạn nhớ lấy lời chim yến Phương Mai

Ruộng An Nhơn mỗi sào ba tạ
Lúa Tuy Phước trăm giạ một sào
Anh về đắp đập đào ao
Ruộng song trung cấy rẽ, ruộng cụ Đào anh lĩnh

***

Bên kia sông, quê anh An Thái
Bên này sông, quê gái An Vinh
Thương nhau chung dạ chung tình
Cầu cha mẹ ưng thuận, hai đứa mình kết đôi

Đồn rằng An Thái chùa Bà
Làm chay hát bội đông đà quá đông
Đàn bà cho chí đàn ông
Xem xong ba ngọ lại trông “đổ giàn”

Gặp chàng đây thiếp xin hỏi một câu
An Thái hai mươi bốn xã, mấy cái cầu chàng ơi!
An Thái hai mươi bốn xã, bảy cái cầu
Cầu phú, cầu quí, cầu lộc, cầu vinh, cầu hiền.
Cầu cho cha mẹ bình yên
Cầu cho ta bạn kết nguyền phu thê

Năm chục quan tiền
Xây vòng trái bưởi
Con heo bỏ cũi khiêng đi
Tấm lụa An Thái em bận cho mát
Lụa Kiểng Hàng em bận lót mồ hôi
Nón Phú Trung anh chạy đồi mồi
Gấm Nước Mặn chạy hoa bông cúc
Tiền thời cho chẵn một trăm
Bạc thời năm nén, vàng ròng mười đôi
Lụa năm bảy gọn anh ỡi
Nhiều thêm gọn nữ thì tôi mới về

Tiếng đồn An Thái, Bình Khê
Nhiều tay võ sĩ có nghề “tranh heo”

Trai An Thái, gái An Vinh

Muốn anh bánh đúc chợ Ân
Lấy chồng An Thái cho gần đường đi

 

 

***

Qua sông thì phải lụy đò
Qua truông Ba Gò nên phải lụy anh

***

Chiều chiều ra ngó núi
Núi Bà còn đó còn nhà em đâu
Em về Phù Mỹ chi lâu
Để anh ra đứng bờ dâu ngó chừng

Thú rừng ngon thịt hai nơi
Núi thứ nhất, thứ thời Đầm Voi

Núi một dãi xanh xanh
Vọng Phu còn đó sao anh chẳng về

***

Ngó lên núi chim kêu
Lại Giang nước chảy nhiều điều đắng cay

***

Đôi đàng Bến Đá, Tam Quan
Bồ Đề, chợ Bộng, Lại Giang vui vầy
Trung Yên cao ngất lầu tây
Ngó xuống tiệm rượu đá xây như thành
Phù Ly, Hòa Hội, An Hành
Cầu Chàm, Đập Đá, chạy quanh Gò Bồi

***

Ai về Bình Định đang trưa
Dừng chân uống bát nước dừa Tam Quan

Ai về Bình Định mà coi
Con gái Bình Định múa roi đi quyền

Ai về Bình Định mà coi
Con gái Bình Định đi roi đi quyền

Ai về Bình Định mà coi
Con gái Bình Định bỏ roi đi quyền

Ai về Bình Định mà coi
Đàn bà, con gái Bình Định cũng đi roi đi quyền

Ai về Bình Định mà coi
Đàn bà Bình Định cưỡi voi diệt thù

Ai về Bình Định mà coi
Đàn bà cũng biết cầm roi đi quyền

Anh ơi đừngnói ngược nói ngang
Chè em đi Bình Định Nha Trang mới về

Anh về Bình Định ba ngày
Cậy mua chiếc nón lá dày không mua
Anh đi bầu rượu gói nem
Mải vui quên hết lời em dặn dò.

Anh về Bình Định chi lâu
Bỏ em ở lại hái dâu một mình

Anh về Bình Định chi lâu
Bỏ em kéo vải hái dâu một mình

Anh về Bình Định chi lâu
Chiều chiều em đứng, vườn dâu ngó chừng
Hai hàng nước mắt rưng rưng
Chàng xa thiếp cách dậm chân kêu trời

Anh về Bình Định thăm cha
Bỏ cây rau sộp, lá già ai ăn

Anh về Bình Định thăm cha
Phú Yên thăm mẹ, Khánh Hòa thăm em

Anh về Bình Định thăm nhà
Lại đây tôi gởi gói trà Ô Long

Anh về Bình Định thăm nhà
Tháng hai trở lại, tháng ba cưới nàng
Cưới nàng đôi nón Gò Găng
Xấp lãnh An Thái, một khăn trầu nguồn

Bình Định có đầm Qui Nhơn
Ngư dân sinh sống có hơn trăm nghề
Đi thì nhớ, ở thì thương
Dễ làm, dễ sống nghề nghề no vui

Bình Định có đá Vọng Phu
Có núi Thiết Đính, có cầu Tân An
Trai anh hùng dạo hết giang san
Kimế người thục nữ dịu dàng sánh đôi

Bình Định có núi Vọng Phu
Có đầm Thị Nại, có cù lao Xanh
Có Cân, có Cỏ, có Gành
Có non, có nước, có mình, có ta

Bình Định có núi Vọng Phu
Có đầm Thị Nại, có cù lao Xanh
Em về Bình Định cùng anh
Được ăn bí đỏ nấu canh nước dừa

Đường đi cát nhỏ tăm tăm
Em về Bình Định nuôi tằm kéo tơ

Gió đưa mười tám lá xoài
Lấy chồng Bình Định sợ dài đường đi

Kể từ Bình Định trở ra
Sa Huỳnh chợ Nại bước qua đò Dầm
Chợ Dốc đã hỏi an tâm
Ngó vô Thanh Hiếu có đầm Lâm Đăng
Sông Truờng có bến lội ngăn
Chợ Cây Chai mua bán thẳng giăng hai hàng
Qua đò đã tới Du Quang
Ngó lên Mã Lạng thấy nàng nàng ơi
Chợ Đồng Tràm kẻ đứng người ngồi
Hội An, Miếu Mới Cây Dút Đôi thêm phiền…

Muốn ăn bánh ít lá gai
Lấy chồng Bình Định sợ dài đường đi

Thuốc ngon Bình Định
Giấy quyến Sa Huỳnh
Ai xa mượt nẫu, hai đứa mình đừng xa

Thức khuya dậy sớm cho quen
Làm rể Bình Định xách đèn cạo râu

Tiếc công Bình Định xây thành
Để cho Quảng Ngãi vô dành thủ khoa
Thương cho Quảng Ngãi đường xa
Để cho Bình Định thủ khoa ba lần

Tiếng đồn Bình Định tốt nhà
Phú Yên tốt ruộng, Khánh Hòa tốt trâu

 

 

***

Bên kia hòn tháp Cánh Tiên
Trong ruột trống rổng trống thiên xa vời

Ngó lên hòn tháp Cánh Tiên
Cảm thương ông Hậu thủ thiền ba năm

Trông lên hòn tháp Cánh Tiên
Có bà Mẫu Thiện, Tây khiêng mất rồi

***

Nước sông Côn chảy về Đông Lạc
Chảy sang Thiên Hạt chảy xuống Thạch Đề
Ai về nhắn với Bình Khê
Sao không giữ nước cho nó về Văn Phong

***

Anh nguyền cùng em chợ cho chí Cầu Đôi
Nguyền lên Cây Cốc xuống Vạn Giò Bồi Giao Long
Anh nguyền cùng em Thành Cựu cho chí Thành Vân
Cầu Chàm, Đập Đá giao lân kết nguyền
Trung Định, Trung Thịnh cho chí Trung Liên
Trung Định, Trung Lý cũng nguyền giao ca.

Anh về dưới thăm nhà
Ghé vô em gởi lạng trà Ô Long

Đỗi đàng ở lên Thành
Cầu Chàm, An Thái, An Hành, Phù Ly
Lần về làng Cả Cây Đa
Gò Găng, Đập Đá ngó qua Quán Chùa

Thương em anh để đó đã
Anh vô trong anh mua bộ chén chung chè
Anh về cái lớn anh bịt bạc
Cái nhỏ anh bịt vàng
Rượu Phù Ly để rót hai hàng
Phụ mẫu anh uống trước, phụ mẫu nàng uống sau

***

Anh về dưới bấy lâu
Ngó lên Cây Cốc thấy lầu ông tây
Chợ Đình, An Thái gần đây
Chị em buôn bán đông tây nhộn nhàng

Cửa có hòn án ngoài
Cái lái thuyền chài đều gọi Lao Xanh

***

Ngó lên Đất Đỏ nhiều khoai
Ngó xuống Đồng Xoài nhiều mía nhiều tranh
Ngó về Đồng cọ lúa xanh
Phú Điền, Phú Cốc, Mỹ Phong cau nhiều

Ngó lên Đất Đỏ nhiều khoai
Ngó xuống Đồng Dài nhiều mía nhiều tranh
Ngó vô Đồng nhiều lúa bạch canh, áo già
Phú Điền, Phú Cốc, thiệt là nhiều cau

***

Anh về qua cửa Đề Gi
Nghe mùa chả cá chân đi không đành

Anh đi nước ngọt Đề Gi
Xông pha sóng gió kể chi nam nồm

Đề Gi có núi Lam Sơn
Có đầm Đạm Thủy nước rờn rờn xanh

 

 

***

Nước mắm Gò Bồi
Trã rồi An Thái
Cá nục Thị Nại ăn mãi không nhàm

Anh đây dưới vạn Gò Bồi
Bán mắm bán cá lần hồi cưới em

Gò Bồi có nước mắm thơm
Ai đi cũng nhớ cá tôm Gò Bồi

Đi từ cửa khẩu Gò Bồi
Vòng quanh Cây Cốc, Cây Trôi trở về
Gặp ai cũng nhún cũng trề
Rằng thân ở tớ, ở thuê ai thèm

Kể sao hết đẹp quê tôi
Mắm ngon thượng hạng Gò Bồi nổi danh

Nước mắm nhỉ Gò Bồi tuyệt hảo
Mật ong rừng An Lão sơn trân

***

Hà Thanh nước mãi trong xanh
Đèo Son thắm mãi mối tình đôi ta
Sông sâu cầu đã bắt qua
Nén hương bên tháp gọi là đền ơn

***

Nước sông Lại mênh mông mùa nắng
Dòng sông Côn lênh láng mùa mưa
Dù bao tháng đợi năm chờ
Duyên em đục chịu, trong nhờ biết sao

Thuyền em đậu bến Lại Giang
Sao thuyền anh lại ngược đàng Kim Sơn

Cơm hai bát, bát ăn bát để
Nước hai bình, bình uống bình mang
Anh đưa em về chốn Lại Giang
Lui chân trở lại nước mắt tràn như mưa

***

Ngó vô Linh Đổng mây mờ
Nhớ Mai Nguyên Soái dựng cờ chống Tây

***

Muốn về Luật Lễ ăn dưa
Sợ e nước lớn đò đưa không đều

***

Ngó lên chợ Lũng cây đa
Thấy em bán bạo áo đà khăn xanh

 

 

***

Chiều én liệng truông Mây
Cảm thương chú Lía bị vây trong thành

Dang tay đó bạn truông Mây
Ai nói với bạn ngọc ẩn ở đây mà tìm

Dẫu mà bạn đem ta bỏ chốn truông Mây
Bạn ra về cũng thảm, ta ở đây cũng phiền

Hỡi người gánh nước truông Mây
Cho xin một gáo tưới dây tơ hồng

Lang thang đó bạn truông Mây
Ai đem tiếng ngọc tới đây bạn tìm

***

Trời chớp mũi Nại thức dậy mà đi
Trời chớp Đề Gi ở nhà mà ngủ

***

Bảo anh đi chợ Phù Ly
Sao anh lỡ hẹn lại đi chợ Gồm

Đờn lưu thủy gảy chơi vài dạo
Rượu Phù Ly mới nhậu ba chung
Càng cay, càng đắng gan trung
Cây đờn liền bỏ, chén chung quên cầm

Nước nguồn chảy xuống Phù Ly
Bồng Sơn, Tuy Viễn thiếu gì vợ anh
Vợ anh tay bạc tay vàng
Anh còn búng rảy huống nàng tay không

Rượu Phù Ly chân anh quì tay anh rót
Phụ mẫu uống rồi, em dời gót theo anh

***

Khen cho Phù Mỹ có tài
Nấu cơm chén gạo nồi hai cũng đầy
Anh về dưới Vạn ăn dưa
Về chi bên Chụt ăn dưa mỏi răng

Lấy chồng Phù Mỹ ăn dưa
Lấy chồng Dương Liễu đập xơ dừa mỏi tay

Anh về dưới vạn ăn dưa
Về chi Bến Chụt ăn dừa mỏi răng

Ngó lên dừa ngã ba cây
Thấy em khôn khéo muốn gầy nghĩa nhơn
Nghĩa nhơn ba gánh tràn trề
Gánh từ Phù Mỹ gánh về Bồng Sơn

Trăng rằm đã tỏ lại tròn
Củ lang Phù Mỹ đã ngon lại bùi
Anh về dưới Dã hồi hôm
Gánh phân đổ ruộng, gió nồm bay lên

***

Chừng nào đèo Phủ cũ hết cây
Lại Giang hết nước, dạ này mới hết thương

Chớp Phủ Cũ không rủ cũng đi
Chớp Đề Gi hễ đi là chết

***

Gió Phú Đa gió qua Đập Đá
Anh luyến tiếc gì mà nấn ná chửa đi

***

Gái Phú Phong ngồi trong dệt lụa
Gái Cây Dừa cấy lúa quanh năm

Lụa Phú phong nên duyên nên nợ
Nón Gò Găng khắp chợ mến thương
Áo hồng, quần tía vấn vương
Nghiêng chiếc nón, gió sương quản gì

***

Mua vôi chợ Quán, chợ Cầu
Mua cau bến Đá, mua trầu Bàu Giêng

***

Qui Nhơn có biển có cầu
Có phố chú Chệt có lầu ông Tây

Trăng già mười tám trăng treo
Anh sắm giường lèo cưới vợ Qui Nhơn

Từ Qui Nhơn ra tận Lao Xanh
Ngày này thấp thoáng thuyền mành ra khơi

 

 

***

Ai về Tam Quan, ai lên chợ Cát
Nghe con trẻ hát hiu hắt chiều chiều
Bao phen quạ nói với diều
Tam Quan chợ Cát có nhiều xác Tây

Bốn mùa xuân hạ thu đông
Thiếp ngồi dệt vải nghĩ trông bóng chàng
Dừa xanh ttrên bến Tam Quan
Dừa bao nhiêu trái dạ trông chàng bấy nhiêu

Chuông vàng nho nhỏ lên thanh
Trai khôn thì ít gái lanh thì nhiều
Chợ Tam Quan hãy còn lều
Bỏ em đi nữa, còn nhiều người thương

Công đâu công uổng công thừa
Công đâu gánh nước tưới dừa Tam Quan

Đời nào bánh đúc có xương
Dây tơ hồng có lá, nghĩa đá vàng vỡ tư
Cửa Tam Quan nước cạn bày cừ
Sa Huỳnh khô tắc thì em mới từ nghĩa anh

Ôm đàn gảy khúc Cầu Hoàng
Thiếp xin gõ nhịp để chàng lựa dây
Bao giờ rừng quế hết cay
Dừa Tam Quan hết nước thì em đây mới hết tình

Tam Quan đất tốt trồng dừa
Nam thanh nữ tú cho vừa ý anh

Tam Quan ít mít nhiều dừa
Nhiều cô gái đẹp mà chưa có chồng

Tam Quan ngọt nước dừa xiêm
Cha từ, mẹ bỏ cũng tìm theo anh

Tam Quan có một cái cầu
Lần về xuống Vạn có lầu ông Tây
Tiếng đồn chợ Cát, chợ Mới gần đây
Chợ Ân, Cầu Lỡ hàng dây thiếu gì

***

Gió cầu Tấn đêm ngày thổi mát
Đường Qui Nhơn mịn cát dễ đi
Phương Mai, Gành Ráng tương tri
Ngân câu thúy tú sơn kì thảnh thơi

***

Muốn ăn đi xuống
Muốn uống đi lên
Dạo khắp bốn bên
Chợ Thành, chợ Dã
Chợ Dinh bán chả
Chợ Huyện bán nem…

***

Cây me cũ, bến Trầu xưa
Không nên tình nghĩa (thì) cũng đón đưa cho trọn niềm

***

Ai về Tuy Phước ăn nem
Ghé qua Hưng Thạnh mà xem tháp Chàm

Ơi bà con cô bác
Hãy nghe đây của lạ vật ngon
Này mỹ vị yến sào Tuy Phước
Bún song thần Nhơn Phước cao lương…

***

Mẹ thương con qua cầu ái tử
Gái thương chồng đứng núi Vọng Phu

Mùa đông cho chí mùa thu
Em trông anh như thể thòn Vọng Phu trông chồng…

Trăng tròn mười chí trăng lu
Trông anh như thể Vọng Phu trông chồng

Vọng Phu thuộc dãy núi Bà
Tượng Sơn chất ngất gọi là Hòn Ông
Phải đây chi vợ đó chồng
Gánh tương tư khỏi nặng lòng nước non